Stepy, stada dzikich koni, jurty nomadów, półpustynie i pustynie to ojczyzna Czyngis-chan, Mongolia, kraj o powierzchni 1,57 mln km2 z  1,57 milionami mieszkańców. Położony jest między dwiema azjatyckimi potęgami: Chinami i Rosją.

Mongolia foto by By Rikko77

Jest krajem wyżynno-górzystym położonym na wysokości ponad 1 500 m n.p.m. Najwyższe mongolskie pasma górskie to Ałtaj Mongolski  z najwyższym wzniesieniem mającym 4 362 m n.p.m. wysokości, Ałtaj Gobijski, Changaj. Teren przecinają liczne rzeki, które wpadają do bardzo zasolonych jezior. Na północy występuje tajga m.in. z modrzewiem syberyjskim, świerkiem, jodłą, brzozą, osiką oraz krzewami i pięknymi kwiatami, np. tojad, pełnik, ostróżka, miłek. Rosną tu liczne rośliny lecznicze i jadalne, stosowane przez tubylców jako lekarstwa, naturalne barwniki, ziołowe herbaty, przyprawy.  Środkowa część państwa to stepy porośnięte roślinnością naczyniową, porostami, mchami oraz roślinami leczniczymi i jadalnymi np. czosnkiem ałtajskim. Między lasem, a stepem występuje lasostep porośnięty roślinami z obu środowisk.

Tereny wysokogórskie porastają suche łąki kobrezjowe m.in. z turzycą, skalnicą, jałowcem, brzozą i wierzbą. Wyższe partie porasta tundra. Powyżej rośnie karagana, sosna karłowata, modrzew syberyjski, limba, świerk i jodła. W poszyciu występuje czarna porzeczka, pięciornik śnieżny oraz różne gatunki wiciokrzewu. Łąki zaczynają się na wysokości ok. 3000 m n.p.m. Wśród traw konietlica i turówka wonna rosną pierwiosnki, szarotki i rutewki alpejskie. Najwyższe partie to często kamieniste złomiska z pojedynczymi roślinkami i porostami, szczyty pokrywa lód. Południowe stoki są bezleśne.

Południe kraju, wzdłuż granicy z Chinami, to obszary pustynne Gobi.  Zaledwie 1% ziem nadaje się do uprawy. Żyje tu bobak, gazela mongolska i dżejran. Mongolia leży w strefie klimatu umiarkowanego, kontynentalnego z ostrą i raczej bezśnieżną zimą z temperaturami od -10oC do -35oC. Lato jest bardzo gorące i temperatury w lipcu przekraczają + 30oC. Opady deszczu w ciągu roku są znikome.

Na terenach dzisiejszej Mongolii, od IV do I stulecia p.n.e. istniało państwo Xiongnu. W następnych stuleciach kraj był kilkakrotnie dzielony i przejmowany przez różne państwa. W 1206 r. Mongołowie obrali za swego władcę Temudżyna (Czyngis-chana), który okazał się sprawiedliwym władcą i dobrym strategiem. Zjednoczył lud, podbił północne Chiny i stworzył imperium od Morza Żółtego po Europę. Po jego śmierci kraj został podzielony między jego potomków. Opanowali oni tereny dzisiejszego Afganistanu, Iranu i Iraku, resztę Chin i Tybet tworząc największe państwo w historii świata. Wkrótce potęga rozpadła się, a w 1264 r. przeniesiono stolicę z Karakorum do Pekinu. Mongolia na 600 lat straciła niepodległość. Powstała Mongolia zewnętrzna, która w 1911 r. odzyskała autonomię oraz Mongolia wewnętrzna będąca nadal prowincją Chin. Do 1990 r. istniał rząd komunistyczny. Dziś Mongolia jest państwem demokratycznym.

Chiny leżą w rejonie Azji wschodniej i środkowej i mają dostęp do Morza Żółtego, Wschodniochińskiego oraz Południowochińskiego. Terytorialnie do Chin przynależy także Tajwan, choć w zasadzie pozostaje on samodzielnym państwem, będącym jednym z azjatyckich tygrysów.

Kraj ten sąsiaduje z Koreą Północną, Rosją, Mongolią, Kazachstanem, Kirgistanem, Tadżykistanem, Indiami, Nepalem, Pakistanem, Afganistanem, Bhutanem, Myanmarem, Tajlandią, Laosem oraz Wietnamem. Łączna długość granic lądowych Chin to aż 21 258 km.

Chiny foto by By zebble

Pierwsze ślady bytności człowieka w Chinach pochodzą sprzed 1,7 mln lat. Już w epoce neolitu uformowała się tutaj pierwsza kultura rolnicza. To właśnie chińskie cywilizacje wynalazły wiele cennych narzędzi, jak chociażby radło czy koło garncarskie.  Pierwszą udokumentowaną dynastią jest Shang, która rządziła krajem w latach 1766-1122 p.n.e. Wprowadzony w latach 1122-256 p.n.e system lenny, spowodował znaczne osłabienie władzy i doprowadził do wielu konfliktów zbrojnych pomiędzy spierającymi się państewkami. W końcu w roku 221 p.n.e udało się zjednoczyć Chiny w jedno państwo. W czasach dynastii Han wynaleziono papier oraz prosty sejsmograf, ale po jej upadku Chiny pogrążyły się w chaosie, a wpływy zaczął zdobywać buddyzm. Jedną z najwspanialszych dynastii Chin, była dynastia Ming, za panowania której kraj rozkwitał i wzmacniał się gospodarczo. Niestety liczne wojny i kataklizmy nawiedzające kraj w XVII wieku doprowadziły jej do upadku. Ostatnią dynastą chińską była Quing, panująca w okresie 1644-1911. Wzrastające podatki oraz coraz większe wpływy ze strony europejskich mocarstw spowodowały, iż Chiny stały się państwem półkolonialnym, co doprowadziło do wszczęcia rewolucji w 1911 roku i abdykacji cesarza. W końcu władzę przejęła Komunistyczna Partia Chin, a państwo to podążyło drogą socjalizmu i komunizmu. Obecnie liczne reformy złagodziły nieco kontrolę nad życiem obywateli, choć nadal jest ona duża.

Chiny to kraj kontrastów a różnica pomiędzy najniższym a najwyższym punktem kraju wynosi ponad 9 tyś. metrów. Można tu podziwiać majestatycznie wysokie pasma górskie, z najwyższym szczytem świata Mout Everestem, sięgającym 8850 m n.p.m. na czele oraz depresję Kotliny Turfańskiej. Jedną trzecią kraju zajmują żyzne doliny rzeczne, a drugie tyle jałowe piaski pustyni, tereny wyżynne oraz góry. Do najpiękniejszych krajobrazowo terenów należą: Himalaje, Wyżyna Tybetańska, Wyżyna Sinciańska, góry Tien-szan, Kotlina Tarymska z pustynią Takla-Makan, Kotlina Turfańska, Kotlina Cajdamska z licznymi solniskami, Wyżyna Mongolska, której krańce łączą się z pustynią Gobi, Nizina Mandżurska oraz Chińska oraz wspaniałe chińskie rzeki Jangcy oraz Huang-ho.

Ze względu na rozpiętość terytorialną i ukształtowanie terenu, klimat Chin jest bardzo zróżnicowany. Planując podróż po tym pięknym kraju najlepiej wybrać się tam jesienią lub wiosną, gdy temperatury są umiarkowane.  Zimy w Chinach są krótkie, lecz niezwykle mroźne, zaś lata upalne i wilgotne. Nad wybrzeżem południowo-wschodnim często przechodzą tajfuny.

Wśród niezliczonych zabytków warto odwiedzić: Zakazane Miasto, Świątynię Nieba, Pałac Letni Cichy, Wielki Mur Chiński, letnią rezydencję cesarzy w Chengde, Armię z Terakoty w Huang He, świątynię Dżonk’ang w Lhasie. Na uwagę zasługują także: spływ rzeką Jangcy, Wąwóz Skaczącego Tygrysa i Groty Yungang.

Kazachstan leży w Azji Środkowej nad Morzem Kaspijskim. Graniczy z Rosją, Chinami, Kirgistanem, Tadżykistanem, Uzbekistanem i Turkmenistanem. Posiada dwie stolice. Pierwszą powołaną na mocy konstytucji jest Akmoła, lecz faktycznie funkcje tę spełnia kosmopolityczna Ałma-Ata.

W starożytności w rejonie Kazachstanu  żyły ludy pasterskie i koczownicze, jednak po najeździe Hunów na przełomie II i III wieku teren ten został przez nich podbity. Późniejsze jego losy wiążą się z panowaniem Turków, a później także Turgeszów i Karłuców. W X wieku panowanie przejęli z kolei Oguzowie, a następnie Karachanidzi, którzy stworzyli na obszarze Kazachstanu swoje imperium. Jednakże w XII wieku zostali oni podbici przez Seldżuków i Kitów. A w latach 1219-1221 obszar ten wszedł w skład państwa tatarskiego, co w końcu doprowadziło do utworzenia kilku niezależnych chanatów kazachskich.

Kazachstan foto by By sugarmelon.com

Niekorzystne położenie w pobliżu dwóch mocarstw spowodował, iż chanaty były zmuszone prosić Rosję o protektorat. Decyzja ta  doprowadziła do ich likwidacji i stopniowemu przejmowaniu władzy oraz rusyfikację ludności.  W 1868 całkowicie zjednoczono Rosję z Kazachstanem. Mimo prób uniezależnienia się od Rosji i narastających ruchów niepodległościowych, aż do 1990 Kazachstan pozostawał  jej częścią a później  stał się Republiką Związku Radzieckiego.

Powierzchnia Kazachstanu jest prawie ośmiokrotnie większa od Polski, a jego teren pokrywają głównie niziny i pustynie. Każdy kto lubi otwarte przestrzenie i dzikie ostępy stepu nie będzie zawiedziony odwiedzając ten kraj. Gdzieniegdzie krajobraz wygląda jak zbombardowany. To wynik działań radzieckich atomistów, którzy tutaj właśnie dokonywali prób jądrowych.

Na zachodzie kraju roztacza się piaszczysta, choć miejscami zabagniona Nizina Nadkaspijska, a dalej położona jest wyżyna Ustiurt oraz półwysep Mangyszłak. W głębokich rozpadliskach leży depresja Karagije. Na północnym wschodzie ciągną się łańcuchy Mugodżarów. Na Nizinie Turańskiej występuje gliniasta półpustynia, obfitująca w liczne pola wydmowe. Na południu zalega zaś pustynia Kyzył-Kum. W centrum kraju zdominowane jest prze Pogórze Kazaskie.

W Kazachstanie świat zwierząt reprezentują: antylopy suhak, bobaki, cokory, skoczki, tchórze stepowe, gazele dżejran, dzikie owce, niedźwiedzie brunatne, rysie, orliki stepowe oraz myszołowy. Licznie występują też węże i jaszczurki.

Kazachstan leży w strefie wpływów suchego i ciepłego klimatu kontynentalnego. Najlepszym okresem do zwiedzania tego pięknego kraju jest wiosna (od kwietnia do czerwca) oraz jesień (do września do listopada).

Będąc w Kazachstanie można liczyć na wspaniałe i dzikie krajobrazy oraz niczym niezmąconą przyrodę. Takich atrakcji nie zabraknie z pewnością podczas wyprawy do rezerwatu Almatinsky, gdzie żyje między innymi bardzo rzadka patera śnieżna oraz azjatycka owca górska – Archara. Niesamowite widoki roztaczają się także w okolicy Jeziora Borovoje. Niemniej wspaniałych przeżyć dostarczy wędrówka po zapierających dech w piersiach, majestatycznych górach Ałtaj. Warto także zatrzymać się na chwilę w Ałma Acie, by chociażby poszperać na tutejszych targowiskach. Jest w czym wybierać, gdyż zjeżdżają się tutaj kupcy z Rosji, Uzbekistanu, Chin oraz Turcji.